آکنه که در زبان روزمره جوش نامیده می‌شود، یک بیماری مزمن و التهابی پوست است که فولیکول‌های مو و غدد چربی را درگیر می‌کند.
این بیماری بیشتر در دوران نوجوانی دیده می‌شود، اما در بزرگسالان نیز ممکن است ایجاد شود. آکنه به‌ویژه در صورت، پشت، سینه و شانه‌ها با جوش‌های سرسیاه، سرسفید، جوش‌های قرمز و گاهی برجستگی‌های عمیق و دردناک ظاهر می‌شود.
آکنه صرفاً یک مشکل زیبایی نیست. اگر درمان نشود یا به‌درستی کنترل نشود، می‌تواند باعث اسکارهای دائمی، لک و کاهش کیفیت زندگی شود.
امروزه برای انواع مختلف آکنه، درمان‌های مؤثری وجود دارد. درمان مناسب می‌تواند تشکیل جوش‌های جدید و خطر ایجاد اسکار دائمی را کاهش دهد.
چهار سازوکار اصلی در ایجاد آکنه نقش دارند:
زمینه ژنتیکی، تغییرات هورمونی، برخی داروها و محصولات آرایشی نامناسب نیز می‌توانند بر ایجاد آکنه تأثیر بگذارند.
آکنه صرفاً به دلیل کثیف بودن پوست ایجاد نمی‌شود. بنابراین، شست‌وشوی مکرر یا مالش شدید صورت آن را بهبود نمی‌دهد و حتی ممکن است باعث تحریک پوست شود.
آکنه می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد.
در این نوع، جوش‌های سرسیاه و سرسفید بیشتر دیده می‌شوند و معمولاً در پیشانی، بینی و چانه ظاهر می‌شوند.
جوش‌های قرمز و برجسته و گاهی چرکی ایجاد می‌شوند. شدت این ضایعات می‌تواند خفیف یا متوسط باشد.
در لایه‌های عمیق‌تر پوست، ضایعات التهابی بزرگ، سفت و دردناک ایجاد می‌شوند. خطر باقی ماندن اسکار دائمی در این نوع بیشتر است.
در انتخاب درمان، علاوه بر تعداد جوش‌ها، نوع و عمق ضایعات، محل درگیری و خطر ایجاد اسکار نیز بررسی می‌شود.
تشخیص آکنه معمولاً با معاینه متخصص پوست انجام می‌شود.
در معاینه، وجود جوش‌های سرسیاه و سرسفید، تعداد ضایعات التهابی، ندول‌ها و اسکارهای موجود بررسی می‌شود.
انجام آزمایش هورمونی برای همه افراد مبتلا به آکنه ضروری نیست.
با این حال، در زنانی که علائمی مانند قاعدگی نامنظم، موهای زائد، ریزش مو یا آکنه مقاوم با شروع ناگهانی دارند، ممکن است علل هورمونی بررسی شوند.
درمان بر اساس شدت آکنه، نوع پوست، سن فرد، وضعیت بارداری و درمان‌های قبلی برنامه‌ریزی می‌شود.
در آکنه خفیف تا متوسط، درمان‌های موضعی اغلب نخستین گزینه هستند.
رتینوئیدهای موضعی: داروهایی مانند آداپالن و ترتینوئین به کاهش انسداد منافذ و پیشگیری از تشکیل کومدون‌های جدید کمک می‌کنند.
بنزوئیل پراکسید: بر باکتری‌های مرتبط با آکنه و ضایعات التهابی مؤثر است.
آزلائیک اسید: علاوه بر ضایعات آکنه، می‌تواند به کاهش لک‌های تیره پس از جوش نیز کمک کند.
آنتی‌بیوتیک‌های موضعی: در بیماران مناسب، همراه با درمان‌های دیگر قابل استفاده‌اند. به دلیل خطر مقاومت آنتی‌بیوتیکی، مصرف آن‌ها به‌تنهایی و بدون نظارت پزشک توصیه نمی‌شود.
در آکنه التهابی متوسط تا شدید، برای بیماران مناسب می‌توان درمان با آنتی‌بیوتیک خوراکی را در نظر گرفت.
این داروها برای کوتاه‌ترین مدت مؤثر و معمولاً همراه با درمان‌های موضعی مانند بنزوئیل پراکسید استفاده می‌شوند.
از آنجا که مصرف طولانی و غیرضروری آنتی‌بیوتیک می‌تواند باعث ایجاد مقاومت شود، پیگیری توسط متخصص پوست اهمیت دارد.
ایزوترتینوئین یک گزینه درمانی سیستمیک مؤثر است؛ به‌ویژه برای آکنه شدید، ندولار، دارای خطر بالای ایجاد اسکار یا مواردی که به درمان‌های معمول پاسخ کافی نداده‌اند.
عوارضی مانند خشکی پوست و لب‌ها در طول درمان شایع‌اند. بر اساس شرایط بیمار، آزمایش‌های کنترلی و پیگیری منظم لازم است.
ایزوترتینوئین در دوران بارداری به‌هیچ‌وجه نباید مصرف شود. در افرادی که امکان بارداری دارند، اقدامات لازم برای پیشگیری از بارداری و پایش باید انجام شود.
در برخی زنان، به‌ویژه در آکنه مرتبط با عوامل هورمونی، می‌توان درمان‌های هورمونی مناسب را بررسی کرد.
داروهای ترکیبی هورمونی پیشگیری از بارداری و در بیماران منتخب، اسپیرونولاکتون، از این گزینه‌ها هستند.
این داروها برای همه مناسب نیستند. مصرف آن‌ها با در نظر گرفتن سابقه پزشکی، بیماری‌های همراه و احتمال بارداری برنامه‌ریزی می‌شود.
در سال‌های اخیر، داروهایی با سازوکارهای اثر انتخابی‌تر برای درمان آکنه توسعه یافته‌اند.
رتینوئیدهای موضعی نسل جدید مانند تری‌فاروتن و داروهای ضدآندروژن موضعی مانند کلاسکوترون از جمله این گزینه‌ها هستند.
استفاده از این درمان‌ها بر اساس ویژگی‌های بالینی بیمار، موارد مصرف مناسب و وضعیت مجوز و دسترسی در کشور محل درمان بررسی می‌شود.
برخی فناوری‌های لیزری و نوری را می‌توان در بیماران منتخب، به‌عنوان درمان کمکی در نظر گرفت.
با این حال، این روش‌ها برای همه انواع آکنه نخستین انتخاب نیستند و همیشه نمی‌توانند جایگزین دارو شوند.
درمان آکنه فعال با درمان اسکارهای ناشی از آکنه تفاوت دارد.
لیزر فرکشنال، میکرونیدلینگ و برخی روش‌های مداخله‌ای دیگر بیشتر برای درمان اسکارهای پس از آکنه مطرح می‌شوند.
مناسب بودن این روش‌ها بر اساس وضعیت ضایعات التهابی فعال و ویژگی‌های پوست فرد تعیین می‌شود.
درمان آکنه به صبر و استفاده منظم از داروها نیاز دارد.
در بسیاری از درمان‌ها، نخستین نشانه‌های بهبود طی ۶ تا ۸ هفته قابل مشاهده‌اند. اثربخشی درمان معمولاً حدود هفته دوازدهم دوباره ارزیابی می‌شود.
پس از بهبود جوش‌ها نیز ممکن است برای پیشگیری از ایجاد ضایعات جدید، درمان نگهدارنده به افراد مناسب توصیه شود.
خطر ایجاد اسکار به‌ویژه در ضایعات عمیق، التهابی و طول‌کشیده بیشتر است.
فشردن و دست‌کاری جوش‌ها یا آسیب رساندن به پوست می‌تواند این خطر را افزایش دهد.
درمان زودهنگام و مؤثر آکنه، یکی از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از ایجاد اسکارهای دائمی جدید است.
لک‌های قرمز یا قهوه‌ای پس از جوش با اسکارهای دائمی فرورفته یکسان نیستند و درمان آن‌ها نیز متفاوت است.
پژوهش‌ها برخی ارتباط‌ها میان تغذیه و آکنه را نشان داده‌اند.
به‌ویژه شواهد علمی وجود دارد که رژیم غذایی با بار گلیسمی بالا ممکن است در برخی افراد آکنه را تشدید کند.
در بعضی مطالعات نیز میان مصرف شیر و آکنه ارتباط گزارش شده است. با این حال، این یافته به معنای ضرورت حذف کامل لبنیات برای همه افراد مبتلا به آکنه نیست.
هیچ رژیم غذایی واحدی وجود ندارد که آکنه را به‌طور قطعی درمان کند.
تغذیه متعادل، خواب کافی و توجه به عادت‌هایی که فرد متوجه تأثیر نامطلوب آن‌ها بر پوست خود می‌شود، می‌توانند مفید باشند.
در موارد زیر، ارزیابی توسط متخصص پوست اهمیت بیشتری دارد:
هدف درمان آکنه، علاوه بر کاهش جوش‌های موجود، پیشگیری از ضایعات جدید، کاهش خطر اسکار دائمی و حفظ سلامت پوست در درازمدت است.
در مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق، افراد مبتلا به آکنه معاینه می‌شوند و بر اساس نوع و شدت بیماری، ویژگی‌های پوست و درمان‌های قبلی، برنامه درمان و پیگیری متناسب با شرایط هر فرد تنظیم می‌شود.
درمان زودهنگام، انتخاب داروی مناسب و پیگیری منظم، در پیشگیری از اسکارهای دائمی آکنه اهمیت دارند.
بله. فشار دادن جوش‌ها می‌تواند باعث گسترش التهاب به لایه‌های عمیق‌تر پوست، افزایش قرمزی، ایجاد لک و اسکار دائمی شود. به‌ویژه جوش‌های عمیق و دردناک را نباید فشار داد.
برخی دستگاه‌های لیزری و نوری در بیماران منتخب می‌توانند به‌عنوان درمان کمکی استفاده شوند. با این حال، برای همه موارد آکنه مناسب نیستند و همیشه نمی‌توانند جایگزین درمان‌های دارویی استاندارد شوند. روش‌های لیزری مورد استفاده برای اسکار آکنه نیز با روش‌های درمان آکنه فعال تفاوت دارند.
خیر. ایزوترتینوئین به‌ویژه برای آکنه شدید، موارد دارای خطر بالای ایجاد اسکار یا آکنه مقاوم به درمان‌های دیگر در نظر گرفته می‌شود. به دلیل عوارض جانبی و خطرات جدی در دوران بارداری، باید تحت نظر پزشک مصرف شود.
بله. آکنه ممکن است در بزرگسالی شروع شود یا از دوران نوجوانی ادامه داشته باشد. به‌ویژه در زنان، تغییرات هورمونی، محصولات مورد استفاده و برخی داروها می‌توانند بر روند آکنه تأثیر بگذارند. آکنه‌ای که ناگهان شروع می‌شود یا شدت زیادی دارد، نیاز به ارزیابی متخصص پوست دارد.
درماتولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که به ارزیابی، تشخیص،…
روزاسه یک بیماری مزمن و التهابی پوست است که به‌ویژه…
اگزما نام کلی گروهی از بیماری‌های التهابی پوست است که…
پسوریازیس یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم ایمنی…
ریزش مو یکی از مشکلات شایع در حوزه پوست و…
زگیل‌ها ضایعات پوستی معمولاً خوش‌خیم و مسری هستند که بر…
خال‌ها که در پزشکی «نووس‌های ملانوسیتی» نامیده می‌شوند، ضایعاتی مرتبط…
درماتیت سبورئیک یک بیماری مزمن و التهابی پوست است…
کهیر یا اورتیکاریا یک بیماری پوستی است که با برجستگی‌های…
درماتیت تماسی آلرژیک یک بیماری التهابی پوست است که…
آلوپسی آره‌آتا که به ریزش موی سکه‌ای معروف است، در…
ریزش ابرو که در پزشکی آلوپسی ابرو یا ماداروزیس نامیده…
ملاسما یک اختلال رنگدانه‌ای مزمن و مستعد عود است…
درماتیت دور دهان یا پری‌اورال، یک بیماری التهابی پوست است…
لیکن پلان یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم…
اثر محصولی که روی پوست می‌زنیم، فقط به ماده مؤثره…
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، نام گروه بزرگی از ویروس‌هاست…
ویتیلیگو یک بیماری مزمن پوستی است که بر اثر…
