ریزش مو یکی از مشکلات شایع پوستی است که می‌تواند در زنان و مردان و در سنین مختلف دیده شود. گاهی این وضعیت بر اثر تغییری موقت در چرخه رشد مو ایجاد می‌شود؛ اما در موارد دیگر ممکن است با زمینه ژنتیکی، تغییرات هورمونی، بیماری‌های مرتبط با سیستم ایمنی، مصرف برخی داروها یا بیماری‌های پوست سر ارتباط داشته باشد.
الگو، شدت، مدت و روند ریزش مو در افراد مختلف یکسان نیست. به همین دلیل، پیش از شروع درمان باید نوع ریزش مو و علت‌های احتمالی آن مشخص شود. تجویز یک دارو، مکمل یا روش درمانی یکسان برای همه انواع ریزش مو مناسب نیست.
ریزش مو علت واحدی ندارد. عوامل احتمالی عبارت‌اند از:
زمینه ژنتیکی
استرس شدید جسمی یا روانی
بیماری‌های همراه با تب یا عفونت‌های شدید
جراحی و دیگر شرایط فشارزای جسمی
تغییرات پس از زایمان
کاهش وزن سریع یا تغذیه نامناسب
کمبود آهن و برخی کمبودهای تغذیه‌ای
اختلالات تیروئید
تغییرات هورمونی
مصرف بعضی داروها
بیماری‌های مرتبط با سیستم ایمنی
بیماری‌های التهابی یا عفونی پوست سر
بستن مداوم موها با کشش زیاد
استفاده مکرر از حرارت، مواد شیمیایی و روش‌های آسیب‌زننده به مو
بررسی تمام این عوامل برای همه افراد ضروری نیست. آزمایش‌ها و ارزیابی‌های تکمیلی بر اساس شرح حال، علائم و یافته‌های معاینه هر فرد انتخاب می‌شوند.
ریزش مو ممکن است منتشر یا موضعی باشد. همچنین با توجه به اینکه فولیکول‌های مو به‌طور دائمی آسیب دیده‌اند یا نه، به دو گروه بدون اسکار و اسکاردهنده تقسیم می‌شود.
آلوپسی آندروژنتیک یا ریزش موی الگویی، یکی از شایع‌ترین انواع ریزش مو است و با عوامل ژنتیکی و هورمونی ارتباط دارد.
در مردان معمولاً عقب‌رفتن خط رویش مو در پیشانی و شقیقه‌ها و کم‌پشت‌شدن ناحیه تاج سر دیده می‌شود. در زنان نیز اغلب فرق سر پهن‌تر شده و تراکم موها در بخش میانی پوست سر کاهش می‌یابد.
این نوع ریزش مو معمولاً به‌تدریج پیشرفت می‌کند. تشخیص زودهنگام می‌تواند برای برنامه‌ریزی درمان و کمک به حفظ موهای موجود اهمیت داشته باشد.
تلوژن افلوویوم نوعی ریزش موی منتشر است که در آن تعداد بیشتری از موها وارد مرحله استراحت و سپس ریزش می‌شوند. این وضعیت ممکن است پس از بیماری همراه با تب، جراحی، زایمان، استرس شدید، کاهش وزن سریع، مصرف بعضی داروها یا کمبودهای تغذیه‌ای بروز کند.
ریزش مو معمولاً چند هفته تا چند ماه پس از عامل محرک آغاز می‌شود. تلوژن افلوویوم حاد در بسیاری از موارد موقتی است؛ اما اگر ریزش ادامه پیدا کند، باید عوامل زمینه‌ای و احتمال همراهی آن با ریزش موی الگویی نیز بررسی شوند.
آلوپسی آره‌آتا که در فارسی بیشتر با نام «ریزش موی سکه‌ای» شناخته می‌شود، بیماری مرتبط با سیستم ایمنی است. این بیماری معمولاً به‌صورت نواحی صاف، گرد یا بیضی‌شکلِ بدون مو روی پوست سر یا ناحیه ریش ظاهر می‌شود.
ابروها، مژه‌ها و دیگر نواحی مودار بدن نیز ممکن است درگیر شوند. وسعت و روند بیماری در افراد مختلف متفاوت است. آلوپسی آره‌آتا مسری نیست.
در ریزش موی اسکاردهنده، التهاب می‌تواند به فولیکول‌های مو آسیب دائمی وارد کند. این وضعیت ممکن است با قرمزی، پوسته‌ریزی، سوزش، خارش، درد یا حساسیت پوست سر همراه باشد.
تشخیص زودهنگام در این گروه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا رشد مجدد مو در فولیکول‌های تخریب‌شده همیشه امکان‌پذیر نیست. هدف اصلی درمان، کنترل التهاب و جلوگیری از پیشرفت بیماری و ریزش بیشتر موهاست.
درماتیت سبورئیک، پسوریازیس، عفونت‌های قارچی و برخی بیماری‌های التهابی پوست سر ممکن است با افزایش ریزش مو یا کاهش کیفیت موها همراه باشند.
در این موارد، علاوه بر وضعیت تارهای مو، نشانه‌هایی مانند قرمزی، شوره، پوسته‌ریزی، زخم، خارش، درد و حساسیت پوست سر نیز بررسی می‌شوند.
در معاینه تخصصی، زمان شروع ریزش مو، مدت آن، سرعت پیشرفت و موضعی یا منتشر بودن ریزش بررسی می‌شود. موارد زیر نیز ممکن است در ارزیابی در نظر گرفته شوند:
تراکم و الگوی توزیع موها
ضخامت تارهای مو
تغییرات خط رویش مو و فرق سر
وضعیت فولیکول‌های مو
وجود التهاب یا اسکار در پوست سر
تغییرات ابرو، مژه، ریش و موهای بدن
تغییرات ناخن‌ها
نتیجه تست کشش مو
سابقه خانوادگی ریزش مو
داروهای مصرفی
بیماری، جراحی یا استرس شدید اخیر
تغییرات وزن و الگوی تغذیه
بی‌نظمی قاعدگی یا سایر نشانه‌های هورمونی در زنان
درموسکوپی مو و پوست سر که «تریکوسکوپی» نیز نامیده می‌شود، به بررسی دقیق‌تر تارهای مو، دهانه فولیکول‌ها و نشانه‌های التهاب یا اسکار کمک می‌کند.
با توجه به شرح حال و یافته‌های معاینه، ممکن است آزمایش‌هایی مانند شمارش کامل سلول‌های خون، بررسی ذخایر آهن، عملکرد تیروئید یا سایر آزمایش‌های لازم درخواست شوند. انجام مجموعه‌ای یکسان از آزمایش‌ها برای همه افراد ضروری نیست.
اگر تشخیص با معاینه و بررسی‌های اولیه مشخص نشود یا احتمال ریزش موی اسکاردهنده وجود داشته باشد، ممکن است نمونه‌برداری از پوست سر توصیه شود.
درمان بر اساس علت، نوع و شدت ریزش مو، وضعیت پوست سر، بیماری‌های همراه، داروهای مصرفی و شرایط هر فرد برنامه‌ریزی می‌شود. نخست باید مشخص شود که هدف درمان، برطرف‌کردن عامل زمینه‌ای، کنترل التهاب، کاهش ریزش، حفظ موهای موجود یا تقویت رشد مجدد موهاست. روش مناسب و مدت پیگیری نیز پس از معاینه تخصصی تعیین می‌شود.
ریزش حدود ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو در روز بخشی از چرخهٔ طبیعی رشد مو است. بااین‌حال، این تعداد می‌تواند بسته به دفعات شست‌وشو و شانه کردن موها متفاوت باشد؛ بنابراین، شمارش تارهای مو به‌تنهایی برای ارزیابی کافی نیست. اگر ریزش مو به‌طور محسوسی افزایش یابد، فرق سر بازتر شود، خط رویش مو عقب برود یا نواحی کم‌مو یا بدون مو ایجاد شود، معاینهٔ متخصص پوست توصیه می‌شود. اگر ریزش مو با قرمزی، پوسته‌ریزی یا دلمه، درد یا سوزش پوست سر همراه باشد، نباید ارزیابی را به تعویق انداخت.
ریزش مو می‌تواند به دلایلی مانند زمینهٔ ژنتیکی، برخی بیماری‌ها، کمبودهای تغذیه‌ای، مصرف داروها یا بیماری‌های پوست سر ایجاد شود. حدود ۲ تا ۳ ماه پس از بیماری همراه با تب، جراحی، زایمان، استرس شدید یا کاهش وزن سریع، ممکن است ریزش منتشر مو شروع شود. این وضعیت «تلوژن افلوویوم» نام دارد و اغلب موقتی است. بااین‌حال، نباید هر نوع ریزش مو را به استرس نسبت داد. ریزش موی ارثی، ریزش موی سکه‌ای و بیماری‌هایی که می‌توانند باعث از دست رفتن دائمی مو شوند، به درمان‌های متفاوتی نیاز دارند.
ارزیابی با بررسی مدت و الگوی ریزش مو، داروهای مصرفی، تغذیه و سابقهٔ پزشکی آغاز می‌شود. معاینهٔ پوست سر، تست کشش مو و در صورت نیاز، بررسی پوست سر و موها با بزرگ‌نمایی که «تریکوسکوپی» نام دارد، انجام می‌شود. بر اساس یافته‌ها، ممکن است آزمایش‌هایی مانند شمارش سلول‌های خون، فریتین و بررسی عملکرد تیروئید درخواست شود. آزمایش ویتامین‌ها و هورمون‌ها به‌طور معمول برای همه ضروری نیست. به‌ویژه اگر علائمی مانند نامنظمی قاعدگی یا افزایش موهای زائد وجود داشته باشد، بررسی هورمونی می‌تواند مطرح شود. در برخی موارد که تشخیص روشن نیست، ممکن است نمونه‌برداری از پوست سر لازم باشد.
درمان بر اساس علت ریزش مو انتخاب می‌شود. در ریزش موی ارثی، ماینوکسیدیل موضعی روی پوست سر و در مردانی که شرایط مناسب دارند، فیناستراید می‌تواند تجویز شود. در زنان، گزینه‌های دارویی دیگر بر اساس شرایط هر فرد بررسی می‌شوند. در ریزش موهای موقتی، برطرف کردن عامل محرک و اصلاح کمبودهای شناسایی‌شده ممکن است کافی باشد. ریزش موی سکه‌ای یا بیماری‌های التهابی پوست سر به درمان‌های متفاوتی نیاز دارند. عوارض احتمالی داروها و برنامهٔ بارداری باید در نظر گرفته شوند؛ ماینوکسیدیل و فیناستراید نباید در دوران بارداری مصرف شوند. درمان مناسب و میزان پاسخ به آن در همهٔ افراد یکسان نیست.
به‌دلیل چرخهٔ رشد مو، نمی‌توان نتیجهٔ درمان را پس از چند هفته ارزیابی کرد. در ریزش موی ارثی، مشاهدهٔ پاسخ محسوس به درمان اغلب ۶ تا ۱۲ ماه زمان می‌برد. در شروع مصرف ماینوکسیدیل، ممکن است ریزش مو به‌طور موقت افزایش یابد. با قطع درمان‌های ریزش موی ارثی، بهبود به‌دست‌آمده ممکن است به‌تدریج از بین برود؛ بنابراین، ادامهٔ درمان برای مدت طولانی می‌تواند ضروری باشد. در ریزش موی موقتی از نوع «تلوژن افلوویوم»، ریزش معمولاً طی چند ماه کاهش می‌یابد، اما بازگشت موها به تراکم قبلی ممکن است زمان بیشتری ببرد. برای پیگیری روند درمان، عکس‌برداری در شرایط ثابت و بررسی پوست سر و موها مفید است.
پی‌آرپی (PRP) ممکن است در برخی بیماران، به‌ویژه افراد مبتلا به ریزش موی ارثی که برای این روش مناسب‌اند، به بهبود تراکم مو کمک کند؛ اما میزان پاسخ متفاوت است و ممکن است به جلسات تکراری نیاز باشد. مواد مورد استفاده و روش‌های انجام مزوتراپی یکسان نیستند و شواهد مربوط به اثربخشی و ایمنی آن، در مقایسه با درمان‌های دارویی استاندارد، محدودتر است. این روش‌ها لزوماً جایگزین درمانی که بر اساس تشخیص انتخاب شده است، نمی‌شوند. مکمل‌هایی مانند آهن، روی یا بیوتین باید در صورت وجود کمبود تأییدشده یا نیاز پزشکی مشخص مصرف شوند. مصرف مکمل بدون وجود کمبود، رشد مو را تضمین نمی‌کند و مصرف غیرضروری آن ممکن است زیان‌آور باشد.
هدف از خدمات زیبایی پوست، حفظ سلامت پوست، ارزیابی تغییرات ناشی از افزایش سن یا عوامل محیطی و…
تغییراتی که در پوست، مو، ناخن یا مخاط دهان رخ می‌دهد ممکن است با بیماری‌های مختلف پوستی مرتبط…
مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق در بلوار توران گونش، چانکایا، آنکارا فعالیت دارد. در این مطب، بیماری‌های…
ویتیلیگو نوعی بیماری پوستی است که در آن سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پوست، یعنی ملانوسیت‌ها، آسیب می‌بینند یا از…
زگیل چیست؟ زگیل‌ها ضایعات پوستی خوش‌خیم و مسری هستند که بر اثر عفونت با انواعی از ویروس پاپیلومای…
HPV و زگیل تناسلی چیست؟ ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) گروه بزرگی از ویروس‌های شایع است که می‌تواند پوست…
تزریق فیلر روشی پزشکی است که برای اصلاح تغییرات حجم، بعضی خطوط و تناسب اجزای صورت به کار…
میکرونیدلینگ RF (سوزن طلایی) چیست؟ میکرونیدلینگ RF که گاهی با نام «سوزن طلایی» شناخته می‌شود، روشی پزشکی است…
لیزر فرکشنال CO₂ چیست؟ لیزر فرکشنال کربن‌دی‌اکسید (CO₂) نوعی لیزر ابلیتیو است که ستون‌های میکروسکوپی و کنترل‌شده حرارتی…
درمان لک‌های پوستی با لیزر تمام نواحی قهوه‌ای یا تیره پوست از یک نوع لک نیستند. لک‌های ناشی…
پیری پوست فرایندی طبیعی است که علاوه بر افزایش سن، عواملی مانند نور خورشید، ویژگی‌های ژنتیکی، حرکات مکرر…
مزوتراپی چیست؟ مزوتراپی روشی تزریقی است که در آن مقادیر کمی از محصولات انتخاب‌شده، با استفاده از سوزن‌های…
میکرونیدلینگ چیست؟ میکرونیدلینگ یک روش پزشکی است که در آن با استفاده از سوزن‌های بسیار ظریف، کانال‌های میکروسکوپی…
پوست‌پزشکی شاخه‌ای از علم پزشکی است که به تشخیص، درمان و پیگیری بیماری‌های پوست، مو، ناخن و مخاط…
زیبایی پوست بخشی از پوست‌پزشکی است که روش‌های پزشکی مرتبط با سلامت و ظاهر پوست، آناتومی صورت و…