خال‌ها ضایعات رنگدانه‌ای پوست هستند که رنگ، اندازه، شکل، ویژگی‌های سطحی و پراکندگی آن‌ها در بدن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. بیشتر خال‌ها خوش‌خیم‌اند؛ بااین‌حال، خال‌ها یا ضایعات رنگدانه‌ای تازه‌ظاهرشده و ضایعاتی که با گذشت زمان تغییر می‌کنند، باید توسط متخصص پوست بررسی شوند.
ملانوما همیشه از یک خال قدیمی ایجاد نمی‌شود و ممکن است به‌صورت ضایعه‌ای جدید روی پوست سالم ظاهر شود. بنابراین، علاوه بر خال‌های موجود، باید به ضایعات جدیدی که با دیگر خال‌های بدن متفاوت به نظر می‌رسند نیز توجه کرد.
در صورت مشاهده هر یک از ویژگی‌های زیر در خال یا ضایعه رنگدانه‌ای، معاینه تخصصی پوست توصیه می‌شود:
به‌تازگی ظاهر شده باشد
به‌مرور زمان بزرگ‌تر شود
شکل یا حاشیه‌های آن تغییر کند
دارای چند رنگ یا توزیع نامنظم رنگ باشد
با دیگر خال‌های بدن متفاوت به نظر برسد
باعث خارش، درد یا حساسیت شود
خونریزی، پوسته‌ریزی یا زخم ایجاد کند
بهبود نیابد یا پس از بهبود دوباره ظاهر شود
برای بررسی نشانه‌های احتمالی ملانوما از معیار ABCDE نیز استفاده می‌شود:
A ـ عدم تقارن: دو نیمه ضایعه شبیه یکدیگر نیستند.
B ـ حاشیه: لبه‌های ضایعه نامنظم، محو یا دندانه‌دار هستند.
C ـ رنگ: بیش از یک رنگ یا توزیع نامنظم رنگ در ضایعه دیده می‌شود.
D ـ قطر: اندازه ضایعه یا افزایش قطر آن مورد توجه قرار می‌گیرد.
E ـ تغییر: اندازه، شکل، رنگ یا ویژگی‌های سطحی ضایعه با گذشت زمان تغییر می‌کند.
همه ملانوماها لزوماً تمام این ویژگی‌ها را ندارند. هر ضایعه جدید، متفاوت یا در حال تغییر باید جداگانه ارزیابی شود.
درماتوسکوپی روشی غیرتهاجمی و کمکی است که با استفاده از بزرگ‌نمایی و نورپردازی ویژه، امکان مشاهده دقیق‌تر ساختارهای سطحی و زیرسطحی پوست را فراهم می‌کند. این روش می‌تواند ویژگی‌های رنگی و ساختاری‌ای را نشان دهد که با چشم غیرمسلح به‌خوبی دیده نمی‌شوند.
درماتوسکوپی به‌تنهایی تشخیص قطعی سرطان پوست را تعیین نمی‌کند. اگر ضایعه‌ای مشکوک باشد، ممکن است نمونه‌برداری یا برداشتن ضایعه و بررسی پاتولوژی توصیه شود. تشخیص قطعی ملانوما بر اساس بررسی بافت زیر میکروسکوپ انجام می‌شود.
فاصله و تعداد دفعات معاینه برای همه یکسان نیست. ممکن است برای افراد دارای شرایط زیر برنامه پیگیری منظم‌تری در نظر گرفته شود:
داشتن تعداد زیادی خال
وجود خال‌های غیرمعمول یا دیسپلاستیک
سابقه شخصی ملانوما یا سایر سرطان‌های پوست
سابقه خانوادگی ملانوما
سابقه تماس زیاد با نور خورشید یا آفتاب‌سوختگی شدید
ضعف یا سرکوب سیستم ایمنی
مشاهده تغییر در خال‌های موجود
ایجاد ضایعه‌ای جدید و متفاوت از دیگر خال‌ها
فاصله میان معاینات بر اساس تعداد و ظاهر خال‌ها، نوع پوست، سوابق فردی و خانوادگی، میزان تماس با آفتاب و یافته‌های معاینات قبلی تعیین می‌شود.
لیزردرمانی یک ضایعه رنگدانه‌ای که تشخیص آن مشخص نشده است، صرفاً بر اساس ظاهر ضایعه مناسب نیست. تخریب ضایعه با لیزر ممکن است امکان بررسی کامل بافت در آزمایشگاه پاتولوژی را از بین ببرد و ارزیابی‌های بعدی را دشوار کند.
اگر ضایعه‌ای مشکوک باشد و نیاز به برداشتن داشته باشد، روش مناسب با توجه به ویژگی‌ها، محل ضایعه و ضرورت بررسی پاتولوژی انتخاب می‌شود. تصمیم‌گیری درباره برداشتن خال باید پس از معاینه تخصصی انجام گیرد.
بررسی منظم پوست در خانه می‌تواند به شناسایی زودهنگام ضایعات جدید یا در حال تغییر کمک کند. بهتر است تمام سطح پوست، از جمله نواحی‌ای که به‌آسانی دیده نمی‌شوند، بررسی شود:
پوست سر و پشت گوش‌ها
پشت بدن
کف دست و پا
میان انگشتان دست و پا
اطراف و زیر ناخن‌ها
ناحیه تناسلی
استفاده از آینه یا کمک‌گرفتن از فردی دیگر می‌تواند بررسی نواحی دور از دید را آسان‌تر کند.
اگر ضایعه‌ای جدید، متفاوت، در حال تغییر، خونریزی‌دهنده یا بهبودنیابنده مشاهده شد، نباید تا زمان معاینه دوره‌ای بعدی منتظر ماند و بهتر است در اولین فرصت به متخصص پوست مراجعه کرد.
در مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق، خال‌ها و دیگر ضایعات رنگدانه‌ای پوست ابتدا با معاینه بالینی و در صورت نیاز با درماتوسکوپ بررسی می‌شوند.
بر اساس یافته‌های معاینه، ممکن است پیگیری دوره‌ای، مستندسازی تصویری، نمونه‌برداری یا برداشتن ضایعه با جراحی توصیه شود. برنامه بررسی و پیگیری خال‌ها با توجه به ویژگی‌های ضایعات و عوامل خطر هر فرد تنظیم می‌شود.
مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق در بلوار توران گونش، چانکایا، آنکارا فعالیت دارد.
بیشتر خال‌ها خوش‌خیم هستند و به سرطان تبدیل نمی‌شوند. هدف از پیگیری خال‌ها، شناسایی زودهنگام ضایعات مشکوک و تغییراتی است که به‌مرور زمان ایجاد می‌شوند. ملانوم ممکن است از یک خال موجود ایجاد شود یا در ناحیه‌ای از پوست ظاهر شود که قبلاً خالی در آن وجود نداشته است. به همین دلیل، هنگام معاینه باید تمام پوست بررسی شود، نه فقط خالی که توجه فرد را جلب کرده است. پیگیری منظم به‌ویژه برای افرادی که خال‌های متعدد یا غیرمعمول دارند یا خودشان یا اعضای خانواده‌شان سابقهٔ ملانوم داشته‌اند، اهمیت دارد.
قانون ABCDE به شناسایی تغییرات مشکوک کمک می‌کند: A به نامتقارن بودن، B به نامنظم بودن حاشیه‌ها، C به وجود چند رنگ، D به قطر و E به تغییرات در طول زمان اشاره دارد. قطر بیش از ۶ میلی‌متر نیازمند توجه است؛ بااین‌حال، ملانوم می‌تواند کوچک‌تر هم باشد. ضایعاتی که با سایر خال‌ها تفاوت آشکار دارند، به‌سرعت رشد می‌کنند، شکل یا رنگشان تغییر می‌کند، خودبه‌خود خونریزی می‌کنند یا بهبود نمی‌یابند، باید بررسی شوند. این نشانه‌ها لزوماً به معنای سرطان نیستند؛ اما در صورت مشاهدهٔ آن‌ها باید بدون انتظار برای نوبت معاینهٔ دوره‌ای، به متخصص پوست مراجعه کرد.
درموسکوپی روشی برای بررسی خال‌ها و سایر ضایعات پوستی با استفاده از دستگاهی مخصوص و بزرگ‌نمایی تصویر است. این روش به ارزیابی رنگ‌ها و ساختارهایی کمک می‌کند که با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیستند. درموسکوپی بدون درد است؛ پوست برش داده نمی‌شود و از اشعه استفاده نمی‌شود. در صورت نیاز، تصاویر خال‌ها ثبت می‌شوند تا در معاینات بعدی مقایسه شوند. در برخی افراد دارای خال‌های متعدد، عکس‌برداری از تمام بدن نیز می‌تواند به پیگیری کمک کند. درموسکوپی به تشخیص کمک می‌کند؛ اما در ضایعات مشکوک، ممکن است برای تشخیص قطعی به نمونه‌برداری و بررسی آسیب‌شناسی نیاز باشد.
فاصلهٔ معاینات برای همه یکسان نیست و با توجه به تعداد و ویژگی‌های خال‌ها، یافته‌های معاینهٔ قبلی و سابقهٔ فردی و خانوادگی ملانوم تعیین می‌شود. برای افرادی که به پیگیری منظم نیاز دارند، ممکن است معاینات هر ۶ تا ۱۲ ماه برنامه‌ریزی شود؛ در افراد با خطر بالاتر، فاصله‌های کوتاه‌تر می‌تواند لازم باشد. برای برخی ضایعات که نیازی به برداشتن فوری ندارند، ممکن است پیگیری کوتاه‌مدت با درموسکوپی پس از حدود سه ماه توصیه شود. اما اگر ضایعه‌ای مشکوک به ملانوم باشد، به‌جای انتظار برای معاینهٔ بعدی، ضرورت نمونه‌برداری بررسی می‌شود. در صورت مشاهدهٔ ضایعه‌ای جدید یا تغییری محسوس، نباید تا زمان معاینهٔ برنامه‌ریزی‌شده صبر کرد.
برداشتن خال با روش پزشکی مناسب باعث سرطان نمی‌شود. برداشتن ضایعهٔ مشکوک و بررسی آسیب‌شناسی آن برای تشخیص و در صورت نیاز، درمان اهمیت دارد. همهٔ خال‌ها نیازی به برداشتن ندارند؛ این تصمیم بر اساس یافته‌های معاینه گرفته می‌شود. برای خال‌های مشکوک، لیزر یا روش‌هایی که بافت را تخریب می‌کنند مناسب نیستند؛ زیرا ممکن است امکان نمونه‌برداری برای بررسی آسیب‌شناسی را از بین ببرند و تشخیص را به تأخیر بیندازند. پیش از برداشتن خال با هدف زیبایی نیز معاینهٔ متخصص پوست ضروری است. روش مناسب و احتمال باقی ماندن جای زخم، بر اساس شرایط هر فرد بررسی و با او مطرح می‌شود.
می‌توانید پوست خود را به‌طور منظم، ترجیحاً ماهی یک‌بار، در نور کافی بررسی کنید. برای نواحی‌ای مانند پشت و پوست سر که دیدن آن‌ها دشوار است، از آینه یا کمک یکی از نزدیکان استفاده کنید. کف دست‌ها، کف پاها، بین انگشتان و ناخن‌ها نیز باید بررسی شوند. عکس‌ها می‌توانند تشخیص تغییرات را آسان‌تر کنند؛ اما جایگزین معاینهٔ پزشک نیستند. پرهیز از آفتاب‌سوختگی و سولاریوم، پوشیدن لباس‌های محافظ و استفاده از ضدآفتاب مناسب اهمیت دارد. محافظت در برابر آفتاب خطر را کاهش می‌دهد، اما نیاز به بررسی و پیگیری خال‌ها را از بین نمی‌برد.
هدف از خدمات زیبایی پوست، حفظ سلامت پوست، ارزیابی تغییرات ناشی از افزایش سن یا عوامل محیطی و…
تغییراتی که در پوست، مو، ناخن یا مخاط دهان رخ می‌دهد ممکن است با بیماری‌های مختلف پوستی مرتبط…
مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق در بلوار توران گونش، چانکایا، آنکارا فعالیت دارد. در این مطب، بیماری‌های…
ویتیلیگو نوعی بیماری پوستی است که در آن سلول‌های تولیدکننده رنگدانه پوست، یعنی ملانوسیت‌ها، آسیب می‌بینند یا از…
زگیل چیست؟ زگیل‌ها ضایعات پوستی خوش‌خیم و مسری هستند که بر اثر عفونت با انواعی از ویروس پاپیلومای…
HPV و زگیل تناسلی چیست؟ ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) گروه بزرگی از ویروس‌های شایع است که می‌تواند پوست…
تزریق فیلر روشی پزشکی است که برای اصلاح تغییرات حجم، بعضی خطوط و تناسب اجزای صورت به کار…
میکرونیدلینگ RF (سوزن طلایی) چیست؟ میکرونیدلینگ RF که گاهی با نام «سوزن طلایی» شناخته می‌شود، روشی پزشکی است…
لیزر فرکشنال CO₂ چیست؟ لیزر فرکشنال کربن‌دی‌اکسید (CO₂) نوعی لیزر ابلیتیو است که ستون‌های میکروسکوپی و کنترل‌شده حرارتی…
درمان لک‌های پوستی با لیزر تمام نواحی قهوه‌ای یا تیره پوست از یک نوع لک نیستند. لک‌های ناشی…
پیری پوست فرایندی طبیعی است که علاوه بر افزایش سن، عواملی مانند نور خورشید، ویژگی‌های ژنتیکی، حرکات مکرر…
مزوتراپی چیست؟ مزوتراپی روشی تزریقی است که در آن مقادیر کمی از محصولات انتخاب‌شده، با استفاده از سوزن‌های…
میکرونیدلینگ چیست؟ میکرونیدلینگ یک روش پزشکی است که در آن با استفاده از سوزن‌های بسیار ظریف، کانال‌های میکروسکوپی…
پوست‌پزشکی شاخه‌ای از علم پزشکی است که به تشخیص، درمان و پیگیری بیماری‌های پوست، مو، ناخن و مخاط…
زیبایی پوست بخشی از پوست‌پزشکی است که روش‌های پزشکی مرتبط با سلامت و ظاهر پوست، آناتومی صورت و…