لیکن پلان یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم ایمنی است که پوست و گاهی مخاط دهان، ناحیه تناسلی، پوست سر و ناخن‌ها را درگیر می‌کند.
روی پوست معمولاً به شکل برجستگی‌های کوچک، خارش‌دار، قرمز مایل به بنفش و با سطح صاف ظاهر می‌شود. داخل دهان نیز ممکن است خطوط سفید توری‌شکل یا زخم‌های دردناک ایجاد شوند.
لیکن پلان مسری نیست. با درمان مناسب می‌توان خارش، درد و علائم التهابی را کنترل کرد.
علت دقیق لیکن پلان هنوز به‌طور کامل مشخص نیست.
پاسخ التهابی سیستم ایمنی علیه سلول‌های پوست و مخاط، نقش مهمی در ایجاد بیماری دارد.
زمینه ژنتیکی، برخی داروها و عوامل محیطی ممکن است با بیماری ارتباط داشته باشند.
در برخی بیماران، همراهی با عفونت هپاتیت C دیده می‌شود. بنابراین، بر اساس سابقه پزشکی و عوامل خطر فرد، ممکن است بررسی‌های تکمیلی انجام شود.
واکنش‌های لیکنوئید ناشی از برخی داروها نیز می‌توانند ظاهری شبیه لیکن پلان داشته باشند.
علائم بر اساس ناحیه درگیر متفاوت‌اند.
پس از بهبود ضایعات پوستی، ممکن است لک‌های قهوه‌ای یا خاکستری باقی بمانند.
معمولاً با برجستگی‌های خارش‌دار و بنفش‌رنگ در مچ دست‌ها، مچ پاها، کمر و پاها دیده می‌شود.
روی برخی ضایعات، خطوط سفید ظریفی به نام خطوط ویکهام وجود دارد.
ممکن است در سطح داخلی گونه‌ها، زبان یا لثه‌ها خطوط سفید توری‌شکل ایجاد شود.
در برخی بیماران، زخم‌های دردناک و احساس سوزش نیز دیده می‌شود.
بررسی منظم زخم‌های طول‌کشیده و بهبودنیافته دهان اهمیت ویژه‌ای دارد.
می‌تواند مخاط ناحیه تناسلی زنان و مردان را درگیر کند.
ممکن است باعث سوزش، درد، قرمزی و زخم‌های سطحی شود. در برخی موارد شدید و طول‌کشیده، اسکار ایجاد می‌شود.
نوعی لیکن پلان التهابی است که فولیکول‌های مو را درگیر می‌کند.
ممکن است قرمزی، پوسته‌ریزی و سوزش پوست سر دیده شود. در صورت درمان نشدن، می‌تواند به از بین رفتن دائمی فولیکول‌های مو منجر شود.
می‌تواند باعث نازک شدن، شیارهای طولی، ترک‌خوردگی یا از دست رفتن ناخن شود.
از آنجا که در برخی بیماران آسیب دائمی ناخن ایجاد می‌شود، ارزیابی زودهنگام اهمیت دارد.
تشخیص معمولاً با معاینه متخصص پوست انجام می‌شود.
ظاهر و پراکندگی ضایعات پوستی و درگیری دهان یا ناخن‌ها بررسی می‌شوند.
در صورت نیاز، از درماتوسکوپی و نمونه‌برداری پوست کمک گرفته می‌شود.
به‌ویژه در ضایعات مشکوک یا طول‌کشیده داخل دهان، نمونه‌برداری و بررسی پاتولوژی می‌تواند اهمیت داشته باشد.
درمان بر اساس محل درگیری، شدت بیماری و علائم بیمار برنامه‌ریزی می‌شود.
در لیکن پلان پوستی محدود، کرم‌ها یا پمادهای حاوی کورتیکواستروئید اغلب از نخستین گزینه‌های درمان هستند.
این داروها به کاهش التهاب و خارش کمک می‌کنند.
قدرت دارو و مدت مصرف را متخصص پوست تعیین می‌کند.
مهارکننده‌های کلسینورین مانند تاکرولیموس و پیمکرولیموس را می‌توان در بیماران مناسب، به‌ویژه در برخی نواحی حساس پوست و مخاط، استفاده کرد.
مصرف این داروها برای لیکن پلان در برخی موارد ممکن است خارج از موارد مصرف تأییدشده باشد.
در ضایعات ضخیم، محدود یا مقاوم، تزریق کورتیکواستروئید قابل بررسی است.
این روش در برخی موارد منتخب درگیری ناخن و پوست سر نیز قابل استفاده است.
نوردرمانی با UVB باند باریک می‌تواند در برخی بیماران مبتلا به لیکن پلان پوستی گسترده مفید باشد.
با این حال، برای همه انواع لیکن پلان مناسب نیست. به‌ویژه در انواعی که با آفتاب تحریک می‌شوند، رویکرد متفاوتی لازم است.
در بیماری شدید یا گسترده ممکن است داروی خوراکی لازم باشد.
در بیماران منتخب، کورتیکواستروئیدها، آسیترتین، متوترکسات، هیدروکسی‌کلروکین یا سایر داروهای تنظیم‌کننده سیستم ایمنی قابل بررسی هستند.
این داروها به پیگیری بالینی منظم و در صورت نیاز، آزمایش‌های کنترلی احتیاج دارند.
در سال‌های اخیر، درمان‌های تازه‌ای که سازوکارهای ایمنی لیکن پلان را هدف قرار می‌دهند، در حال بررسی هستند.
نتایج امیدوارکننده‌ای درباره مهارکننده‌های JAK و برخی داروهای بیولوژیک گزارش شده است.
با این حال، این روش‌ها هنوز برای همه انواع لیکن پلان، درمان استاندارد و تثبیت‌شده محسوب نمی‌شوند.
مناسب بودن آن‌ها باید بر اساس نوع و شدت بیماری و شواهد علمی موجود بررسی شود.
لیکن پلان دهانی ممکن است طولانی‌مدت باشد و عود کند.
به‌ویژه در ضایعات دردناک و فرسایشی، درمان موضعی مناسب و پیگیری منظم اهمیت دارند.
خطر ابتلا به سرطان دهان در لیکن پلان دهانی پایین است، اما از حالت معمول بیشتر است. به همین دلیل، به‌ویژه در ضایعات طول‌کشیده و فرسایشی، معاینات منظم ضروری‌اند.
این موضوع به معنای سرطانی شدن همه ضایعات لیکن پلان دهانی نیست.
لیکن پلان پوستی در برخی بیماران طی چند ماه تا چند سال به‌طور قابل توجهی بهبود می‌یابد.
با این حال، درگیری دهان، ناحیه تناسلی، پوست سر و ناخن‌ها ممکن است طولانی‌تر و مقاوم‌تر باشد.
بیماری در برخی افراد ممکن است عود کند.
هدف درمان، کنترل علائم، کاهش التهاب و پیشگیری از آسیب دائمی بافت است.
در صورت ضایعات بنفش‌رنگ و خارش‌دار طول‌کشیده، خطوط سفید داخل دهان یا زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند، ارزیابی متخصص پوست توصیه می‌شود.
به‌ویژه در صورت ریزش دائمی موی سر، تغییر شکل پیشرونده ناخن‌ها یا زخم‌های دردناک ناحیه تناسلی، ارزیابی زودهنگام اهمیت دارد.
در مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق، افراد مشکوک به لیکن پلان معاینه می‌شوند.
بر اساس محل و شدت بیماری و درگیری مخاط و ناخن‌ها، برنامه مناسب درمان و پیگیری تنظیم می‌شود.
در لیکن پلان، تشخیص درست، درمان مناسب و پیگیری منظم برای کنترل بیماری و پیشگیری از آسیب دائمی بافت اهمیت دارند.
خیر. لیکن پلان یک بیماری التهابی مرتبط با سیستم ایمنی است و از طریق لمس، بوسیدن یا استفاده از وسایل مشترک به دیگران منتقل نمی‌شود.
لیکن پلان پوستی در برخی بیماران ممکن است به‌مرور کاملاً برطرف شود. با این حال، درگیری دهان، ناحیه تناسلی، پوست سر و ناخن‌ها ممکن است طولانی‌تر باشد یا عود کند. با درمان مناسب می‌توان علائم را کنترل کرد.
خطر ابتلا به سرطان دهان در لیکن پلان دهانی پایین است، اما از حالت معمول بیشتر است. به همین دلیل، معاینات منظم اهمیت دارند. زخم‌های بهبودنیافته و ضایعاتی که بزرگ‌تر یا سفت می‌شوند، باید بدون تأخیر بررسی شوند.
بله. نوعی از این بیماری به نام لیکن پلانوپیلاریس می‌تواند باعث التهاب فولیکول‌های مو و ریزش دائمی مو شود. تشخیص و درمان زودهنگام برای حفظ فولیکول‌های موجود اهمیت دارد.
درماتولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که به ارزیابی، تشخیص،…
روزاسه یک بیماری مزمن و التهابی پوست است که به‌ویژه…
اگزما نام کلی گروهی از بیماری‌های التهابی پوست است که…
پسوریازیس یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم ایمنی…
ریزش مو یکی از مشکلات شایع در حوزه پوست و…
زگیل‌ها ضایعات پوستی معمولاً خوش‌خیم و مسری هستند که بر…
خال‌ها که در پزشکی «نووس‌های ملانوسیتی» نامیده می‌شوند، ضایعاتی مرتبط…
درماتیت سبورئیک یک بیماری مزمن و التهابی پوست است…
کهیر یا اورتیکاریا یک بیماری پوستی است که با برجستگی‌های…
درماتیت تماسی آلرژیک یک بیماری التهابی پوست است که…
آلوپسی آره‌آتا که به ریزش موی سکه‌ای معروف است، در…
ریزش ابرو که در پزشکی آلوپسی ابرو یا ماداروزیس نامیده…
ملاسما یک اختلال رنگدانه‌ای مزمن و مستعد عود است…
درماتیت دور دهان یا پری‌اورال، یک بیماری التهابی پوست است…
اثر محصولی که روی پوست می‌زنیم، فقط به ماده مؤثره…
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، نام گروه بزرگی از ویروس‌هاست…
ویتیلیگو یک بیماری مزمن پوستی است که بر اثر…
آکنه که در زبان روزمره جوش نامیده می‌شود، یک…
