درماتیت تماسی آلرژیک یک بیماری التهابی پوست است که در اثر واکنش سیستم ایمنی به مواد مشخصی که با پوست تماس پیدا می‌کنند، ایجاد می‌شود و با قرمزی، خارش و ضایعات شبیه اگزما ظاهر می‌شود.
این بیماری در زبان روزمره اگزمای تماسی یا حساسیت پوستی نیز نامیده می‌شود.
محصولات آرایشی، رنگ مو، عطر، زیورآلات و برخی مواد شوینده می‌توانند آن را تحریک کنند.
درماتیت تماسی آلرژیک مسری نیست. شناسایی ماده حساسیت‌زا و پرهیز از تماس با آن، مهم‌ترین بخش درمان است.
این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که سیستم ایمنی نسبت به ماده‌ای مشخص حساس شود.
در تماس دوباره با آن ماده، معمولاً طی چند ساعت تا چند روز واکنش پوستی ظاهر می‌شود.
شایع‌ترین مواد حساسیت‌زا عبارت‌اند از:
طبیعی، گیاهی یا ارگانیک بودن یک محصول به معنای حساسیت‌زا نبودن آن نیست.
شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
ضایعات معمولاً در محل تماس با ماده حساسیت‌زا ایجاد می‌شوند، اما گاهی به خارج از محدوده تماس نیز گسترش می‌یابند.
محصولات آرایشی، عطرها، محصولات مو یا مواد منتقل‌شده از محصولات آرایشی ناخن می‌توانند باعث اگزمای صورت و پلک‌ها شوند.
محصولات شوینده، مواد مورد استفاده در محیط کار، ترکیبات دستکش‌ها یا محصولات آرایشی می‌توانند در دست‌ها درماتیت تماسی ایجاد کنند.
برخی ترکیبات رنگ مو ممکن است باعث ضایعات خارش‌دار در خط رویش مو، اطراف گوش‌ها، صورت و گردن شوند.
همه انواع اگزمای تماسی آلرژیک نیستند.
درماتیت تماسی آلرژیک در اثر واکنش تأخیری سیستم ایمنی به ماده‌ای مشخص ایجاد می‌شود.
درماتیت تماسی تحریکی بر اثر آسیب مستقیم به سد پوستی، ناشی از عواملی مانند شست‌وشوی مکرر دست، شوینده‌ها، حلال‌ها یا اصطکاک، به وجود می‌آید.
ظاهر این دو حالت ممکن است مشابه باشد و گاهی هر دو در یک فرد وجود دارند.
افتراق درست آن‌ها برای برنامه‌ریزی پیشگیری و درمان اهمیت دارد.
تشخیص با معاینه متخصص پوست و بررسی دقیق محصولاتی که فرد با آن‌ها تماس دارد، انجام می‌شود.
در صورت نیاز، تست پچ (آزمایش حساسیت تماسی) انجام می‌شود.
در این آزمایش، مواد حساسیت‌زای مشخص با چسب‌های مخصوص معمولاً روی پشت قرار می‌گیرند. چسب‌ها اغلب پس از ۴۸ ساعت برداشته می‌شوند و پوست در روزهای مختلف بررسی می‌شود.
برای شناسایی برخی واکنش‌های تأخیری، ممکن است بررسی در روزهای بعد نیز لازم باشد.
تست پچ با تست پریک که برای بررسی واکنش‌های آلرژیک فوری استفاده می‌شود، متفاوت است.
نتیجه مثبت آزمایش با توجه به ارتباط آن ماده با علائم فعلی بیمار تفسیر می‌شود.
مهم‌ترین مرحله درمان، شناسایی ماده عامل و پرهیز از تماس با آن تا حد امکان است.
ترکیبات محصولات آرایشی، شوینده‌ها و سایر منابع تماس بیمار باید بررسی شوند.
در دوره‌های تشدید، می‌توان از کرم یا پماد کورتیکواستروئیدی با قدرت مناسب برای کاهش قرمزی، خارش و التهاب استفاده کرد.
محل مصرف و مدت درمان باید توسط متخصص پوست تعیین شود.
در نواحی حساس مانند صورت، پلک‌ها و چین‌های پوستی، می‌توان برای بیماران مناسب مهارکننده‌های موضعی کلسینورین مانند تاکرولیموس یا پیمکرولیموس را در نظر گرفت.
مرطوب‌کننده‌های بدون عطر و سازگار با پوست به تقویت سد پوستی کمک می‌کنند.
کاهش تماس با مواد تحریک‌کننده، استفاده از دستکش مناسب و انتخاب شوینده‌های ملایم، به‌ویژه در اگزمای دست اهمیت دارند.
در درماتیت تماسی گسترده یا شدید، ممکن است درمان سیستمیک کوتاه‌مدت لازم باشد.
در موارد مزمن و مقاوم، بازبینی تشخیص، بررسی مواجهه‌های شغلی و انتخاب درمان‌های تکمیلی مناسب اهمیت دارد.
اگر ماده حساسیت‌زا به‌درستی شناسایی و از تماس با آن جلوگیری شود، علائم پوستی می‌توانند کاملاً برطرف شوند.
با این حال، تماس دوباره با همان ماده ممکن است باعث بازگشت علائم شود.
از آنجا که حساسیت به ماده می‌تواند برای مدت طولانی باقی بماند، شناخت ترکیبات محصولات اهمیت دارد.
اگر اگزما مرتب عود می‌کند، به نظر می‌رسد با محصولات مشخصی ارتباط دارد یا با وجود درمان بهبود نمی‌یابد، ارزیابی متخصص پوست توصیه می‌شود.
به‌ویژه در ضایعات طول‌کشیده صورت، پلک‌ها و دست‌ها، بررسی ماده حساسیت‌زای عامل می‌تواند مفید باشد.
تنگی نفس یا تورم زبان و گلو بلافاصله پس از استفاده از رنگ مو یا محصولی دیگر، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
در مطب تخصصی پوست دکتر آرمین مشتاق، افراد مشکوک به درماتیت تماسی معاینه می‌شوند.
با بررسی محصولات مصرفی، مواجهه‌های شغلی، علائم پوستی و درمان‌های قبلی، برنامه مناسب درمان و پیشگیری تنظیم می‌شود.
در صورت نیاز، بررسی تکمیلی برای انجام تست پچ برنامه‌ریزی می‌شود.
کلید کنترل پایدار درماتیت تماسی، علاوه بر درمان اگزما، شناسایی ماده عامل و پیشگیری از تماس مکرر با آن است.
بله. اگر ماده حساسیت‌زا شناسایی و از تماس با آن جلوگیری شود، علائم پوستی می‌توانند کاملاً برطرف شوند. با این حال، تماس دوباره با همان ماده ممکن است باعث عود اگزما شود.
عطرها، رنگ مو، لوازم آرایشی، برخی مواد نگهدارنده و محصولات ژل ناخن می‌توانند باعث درماتیت تماسی آلرژیک شوند. ماده عامل در هر فرد متفاوت است.
تست پچ روشی برای بررسی واکنش آلرژیک تأخیری پوست به مواد مشخص است. مواد حساسیت‌زا با چسب‌های مخصوص روی پوست قرار می‌گیرند و نتایج در روزهای مختلف بررسی می‌شوند.
خیر. درماتیت تماسی آلرژیک معمولاً با ضایعات شبیه اگزما همراه است که چند ساعت تا چند روز پس از تماس ظاهر می‌شوند. در کهیر، برجستگی‌های خارش‌دار اغلب به‌سرعت ایجاد می‌شوند، محو می‌شوند و در نواحی دیگر ظاهر می‌شوند.
درماتولوژی شاخه‌ای از پزشکی است که به ارزیابی، تشخیص،…
روزاسه یک بیماری مزمن و التهابی پوست است که به‌ویژه…
اگزما نام کلی گروهی از بیماری‌های التهابی پوست است که…
پسوریازیس یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم ایمنی…
ریزش مو یکی از مشکلات شایع در حوزه پوست و…
زگیل‌ها ضایعات پوستی معمولاً خوش‌خیم و مسری هستند که بر…
خال‌ها که در پزشکی «نووس‌های ملانوسیتی» نامیده می‌شوند، ضایعاتی مرتبط…
درماتیت سبورئیک یک بیماری مزمن و التهابی پوست است…
کهیر یا اورتیکاریا یک بیماری پوستی است که با برجستگی‌های…
آلوپسی آره‌آتا که به ریزش موی سکه‌ای معروف است، در…
ریزش ابرو که در پزشکی آلوپسی ابرو یا ماداروزیس نامیده…
ملاسما یک اختلال رنگدانه‌ای مزمن و مستعد عود است…
درماتیت دور دهان یا پری‌اورال، یک بیماری التهابی پوست است…
لیکن پلان یک بیماری مزمن و التهابی مرتبط با سیستم…
اثر محصولی که روی پوست می‌زنیم، فقط به ماده مؤثره…
ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV، نام گروه بزرگی از ویروس‌هاست…
ویتیلیگو یک بیماری مزمن پوستی است که بر اثر…
آکنه که در زبان روزمره جوش نامیده می‌شود، یک…
