Melazma, özellikle yüzde kahverengi veya gri-kahverengi lekelerin oluşmasıyla kendini gösteren, kronik ve tekrarlama eğilimi bulunan bir pigmentasyon bozukluğudur.

En sık yanaklarda, alında, burun üzerinde ve üst dudakta görülür. Kadınlarda daha sık olmakla birlikte erkeklerde de gelişebilir.

Melazma bulaşıcı değildir ve genellikle tehlikeli bir hastalık değildir. Ancak görünür bölgelerde oluşan lekeler kişinin yaşam kalitesini etkileyebilir.

Günümüzde uygun tedavilerle lekelerin görünümünü belirgin şekilde azaltmak mümkündür.

Melazma Neden Oluşur?

Melazmanın gelişiminde deriye rengini veren melanin pigmentinin artması rol oynar.

Başlıca etkili faktörler şunlardır:

• Güneşin ultraviyole ışınları

• Görünür ışık, özellikle yüksek enerjili mavi-mor ışık

• Genetik yatkınlık

• Gebelik ve hormonal değişiklikler

• Bazı hormonal ilaçlar

• Ciltte tahriş ve iltihaplanma

Gebelik sırasında ortaya çıkan melazma halk arasında gebelik maskesi olarak da bilinir.

Melazma yalnızca güneşlenmeyle oluşmaz. Günlük yaşamda maruz kalınan ışık da lekelerin koyulaşmasına katkıda bulunabilir.

Melazmanın Belirtileri Nelerdir?

Melazma genellikle yüzün iki tarafında benzer dağılım gösteren, düzensiz sınırlı kahverengi lekeler şeklinde görülür.

En sık yanaklar, alın ve üst dudak etkilenir.

Melazma çoğunlukla ağrı veya kaşıntıya neden olmaz. Özellikle yaz aylarında koyulaşabilir ve kış aylarında hafifleyebilir.

Melazma Nasıl Teşhis Edilir?

Melazma tanısı çoğunlukla dermatolojik muayeneyle konulur.

Gerektiğinde dermatoskopi veya Wood lambası gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Güneş lekeleri, akne sonrası pigmentasyon ve bazı diğer pigment hastalıkları melazmayla karıştırılabilir.

Bu nedenle her kahverengi lekeye aynı tedavinin uygulanması doğru değildir.

Güncel Melazma Tedavileri

Melazma tedavisinde amaç fazla pigment oluşumunu azaltmak, lekelerin rengini açmak ve tekrarlamaları önlemektir.

Tedavi hastanın cilt tipi, lekenin özellikleri ve önceki tedavilere göre planlanır.

1. Güneşten ve Görünür Işıktan Korunma

Melazma tedavisinin en önemli basamağı düzenli güneş korumasıdır.

Geniş spektrumlu, tercihen SPF 50+ güneş koruyucular önerilir.

Özellikle demir oksit içeren renkli güneş koruyucular, görünür ışığa karşı ek koruma sağlayabilir.

Güneş koruyucunun yeterli miktarda uygulanması ve dış ortamda gerektiğinde yenilenmesi önemlidir.

2. Leke Açıcı Topikal Tedaviler

Melazmada kullanılan ilaçlar arasında hidrokinon, azelaik asit ve tretinoin gibi etkin maddeler bulunur.

Hidrokinon, tretinoin ve düşük güçlü kortikosteroid içeren üçlü kombinasyon kremleri, uygun hastalarda etkili tedavi seçeneklerindendir.

Bu preparatlar dermatoloji uzmanı kontrolünde ve belirlenen süre boyunca kullanılmalıdır.

Uzun süreli, kontrolsüz leke açıcı kullanımı tahriş ve pigmentasyon sorunlarına neden olabilir.

3. Yeni ve Destekleyici Topikal Tedaviler

Son yıllarda traneksamik asit, sisteamin, tiy amidol (thiamidol) ve diğer pigment düzenleyici maddelerle ilgili çalışmalar artmıştır.

Bu ürünlerden bazıları uygun hastalarda tedaviye destek olabilir.

Ancak her ürünün etkinliği ve bilimsel kanıt düzeyi aynı değildir.

4. Ağızdan Traneksamik Asit

Seçilmiş, özellikle dirençli melazma hastalarında ağızdan traneksamik asit tedavisi değerlendirilebilir.

Bu kullanım birçok ülkede melazma için ruhsat dışıdır.

İlaç, kan pıhtılaşmasıyla ilgili riskler nedeniyle herkes için uygun değildir. Tromboz öyküsü, kullanılan ilaçlar ve diğer risk faktörleri dikkatle değerlendirilmelidir.

5. Kimyasal Peeling

Glikolik asit ve bazı diğer kimyasal peeling yöntemleri, uygun hastalarda topikal tedavilere yardımcı olarak kullanılabilir.

Ancak aşırı güçlü veya yanlış uygulanan peelingler ciltte tahrişe ve lekelerin koyulaşmasına yol açabilir.

6. Lazer ve Işık Tedavileri

Melazmada bazı Q-Switched, pikosaniye ve diğer lazer sistemleri seçilmiş hastalarda kullanılabilir.

Ancak melazma her zaman lazerle tedavi edilmesi gereken bir leke değildir.

Yanlış cihaz seçimi, yüksek enerji veya uygunsuz uygulamalar sonucunda lekeler koyulaşabilir ya da tekrarlayabilir.

Bu nedenle lazer ve IPL uygulamaları genellikle ilk basamak tedavi değildir; özellikle dirençli hastalarda dikkatle değerlendirilir.

Melazma Tamamen Geçer mi?

Melazma tedavisiyle lekelerin görünümü belirgin şekilde azalabilir, bazı hastalarda neredeyse tamamen kaybolabilir.

Ancak melazmanın tekrar etme eğilimi vardır.

Bu nedenle tedavi sonrasında güneş koruması ve uygun idame bakımın sürdürülmesi önemlidir.

Melazma Hastaları Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Etmelidir?

• Her gün geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın.

• Mümkünse demir oksit içeren renkli ürünleri tercih edin.

• Dışarıda şapka ve gölgelik alanlardan yararlanın.

• Cildi tahriş eden sert peeling ve uygulamalardan kaçının.

• Birden fazla leke açıcı ürünü bilinçsizce birlikte kullanmayın.

• Leke tedavisinde hızlı sonuç beklentisiyle güçlü işlemlere yönelmeyin.

• Tedavinin etkisini düzenli fotoğraflarla takip edin.

Melazma Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Melazma tedavisinde ilk belirgin sonuçların görülmesi genellikle 8–12 hafta veya daha uzun sürebilir.

Lekenin derinliği, cilt tipi ve hastanın güneşten korunma alışkanlıkları tedavi sonucunu etkiler.

Tedavi tamamlandıktan sonra da koruyucu bakım gerekebilir.

Dermatolojik Değerlendirme ve Tedavi

Uzm. Dr. Armin Müştak Dermatoloji Muayenehanesi'nde melazma ve diğer pigmentasyon bozuklukları dermatolojik muayeneyle değerlendirilir.

Lekenin türü, yerleşimi, cilt fototipi ve önceki tedavilere göre kişiye özel tedavi ve takip planı oluşturulur.

Uygun hastalarda topikal tedaviler, kimyasal peelingler veya seçilmiş lazer uygulamaları değerlendirilebilir.

Melazmada başarılı tedavinin temeli doğru tanı, düzenli güneş koruması ve uzun dönem bakım planıdır.