Perioral dermatit, özellikle ağız çevresinde küçük kırmızı kabarıklıklar, sivilce benzeri döküntüler, kızarıklık ve bazen pullanmayla kendini gösteren iltihabi bir deri hastalığıdır.

Ağız çevresi dışında burun kenarları ve göz çevresinde de görülebilir. Bu nedenle periorifisyal dermatit olarak da adlandırılır.

En sık genç ve orta yaşlı kadınlarda görülmekle birlikte erkeklerde ve çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Perioral dermatit bulaşıcı değildir. Uygun tedavi ve doğru cilt bakımıyla çoğu hastada kontrol altına alınabilir.

Perioral Dermatit Neden Oluşur?

Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Cilt bariyerindeki bozulma, iltihabi yanıt ve bazı dış etkenlerin hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir.

Perioral dermatiti tetikleyebilen veya kötüleştirebilen faktörler şunlardır:

• Yüz bölgesine uygulanan kortizonlu kremler

• Çok sayıda kozmetik veya cilt bakım ürününün kullanılması

• Yoğun, yağlı ve kapatıcı kremler

• Bazı makyaj ve güneş koruyucu ürünleri

• Burun spreyi veya inhaler yoluyla kullanılan kortikosteroidlerin yüzle teması

• Cildi tahriş eden temizleme ve peeling işlemleri

Ancak her hastada aynı tetikleyici bulunmayabilir.

Perioral Dermatit Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

• Ağız çevresinde küçük kırmızı kabarıklıklar

• Sivilceye benzeyen papül ve püstüller

• Ciltte yanma, batma ve gerginlik

• Hafif pullanma ve kuruluk

• Burun veya göz çevresine yayılabilen döküntüler

Hastalığın karakteristik özelliklerinden biri, dudakların hemen bitişiğindeki dar deri alanının çoğu zaman etkilenmemesidir.

Perioral Dermatit ile Akne Arasındaki Fark Nedir?

Perioral dermatit sıklıkla akneyle karıştırılır.

Ancak aknede sık görülen siyah ve beyaz noktalar (komedonlar), perioral dermatitte genellikle bulunmaz.

Perioral dermatitte ağız çevresindeki küçük, birbirine benzeyen kabarıklıklar ve yanma hissi daha belirgindir.

Rozasea ve kontakt dermatit gibi hastalıklar da benzer görünümler oluşturabilir.

Bu nedenle doğru tanı önemlidir.

Perioral Dermatit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı çoğunlukla dermatolojik muayene ile konulur.

Muayene sırasında döküntülerin yerleşimi, hastanın kullandığı kremler, kozmetik ürünler ve kortikosteroid öyküsü değerlendirilir.

Çoğu hastada özel bir kan testi veya deri biyopsisi gerekmez.

Güncel Perioral Dermatit Tedavileri

Tedavide temel amaç iltihabı azaltmak, cilt bariyerini korumak ve hastalığı tetikleyen ürünleri ortadan kaldırmaktır.

1. Cilt Bakımının Sadeleştirilmesi

Perioral dermatit tedavisinin önemli basamaklarından biri gereksiz kozmetik ve cilt bakım ürünlerinin azaltılmasıdır.

Bazı hastalarda geçici olarak aktif içerikli serumların, peelinglerin, yoğun kremlerin ve makyaj ürünlerinin bırakılması yararlı olabilir.

Cilt temizliğinde nazik ürünler tercih edilir. Gerektiğinde hafif, parfümsüz ve iyi tolere edilen nemlendiriciler kullanılabilir.

Bu yaklaşım bazen sıfır tedavi (zero therapy) olarak adlandırılır.

2. Kortizonlu Kremlerin Bırakılması

Yüz bölgesinde kullanılan kortizonlu kremler perioral dermatiti başlatabilir veya kötüleştirebilir.

Kortizonlu krem bırakıldığında ilk günlerde kızarıklık ve döküntüler geçici olarak artabilir. Bu durum hastalığın yeniden alevlenmesiyle ilişkili olabilir.

Özellikle uzun süredir kullanılan veya reçeteyle başlanmış kortizonlu kremlerin nasıl bırakılacağı dermatoloji uzmanıyla planlanmalıdır.

3. Topikal İlaç Tedavileri

Hafif ve orta şiddette hastalıkta uygun hastalara cilde uygulanan ilaçlar önerilebilir.

Metronidazol: İltihabi lezyonların azaltılmasında kullanılabilir.

Eritromisin: Bazı hastalarda topikal tedavi seçeneğidir.

Pimekrolimus: Özellikle uygun seçilmiş hastalarda inflamasyonu azaltmak amacıyla kullanılabilir.

Azelaik asit de bazı hastalarda değerlendirilebilir; ancak hassas ciltlerde tahrişe neden olabilir.

4. Ağızdan Antibiyotik Tedavisi

Daha yaygın, belirgin iltihaplı veya lokal tedaviye yeterli yanıt vermeyen olgularda ağızdan antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Doksisiklin gibi tetrasiklin grubu ilaçlar, antibakteriyel etkilerinin yanında iltihap giderici özelliklerinden de yararlanılarak kullanılabilir.

Bu ilaçlar gebelikte ve bazı yaş gruplarında uygun değildir. Tedavi kişiye özel olarak planlanmalıdır.

Perioral Dermatit Ne Kadar Sürede Geçer?

Hastalığın düzelmesi genellikle birkaç hafta alır. Bazı hastalarda tedavi süreci 2–3 ay veya daha uzun sürebilir.

Kortizonlu kremlerin bırakılmasından sonra kısa süreli kötüleşme yaşanabilir.

Belirtiler düzeldikten sonra tetikleyici ürünlerin yeniden kullanılması hastalığın tekrarlamasına neden olabilir.

Perioral Dermatit Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

• Doktor önerisi olmadan yüzünüze kortizonlu krem uygulamayın.

• Çok sayıda kozmetik ürünü aynı anda kullanmayın.

• Sert peeling ve aşındırıcı temizleyicilerden kaçının.

• Yoğun ve kapatıcı kremler yerine cildinizin tolere ettiği hafif ürünleri tercih edin.

• Güneşten korunmayı sürdürün; tahriş etmeyen güneş koruyucu seçin.

• Sivilce benzeri lezyonları sıkmayın.

• İlaç tedavisini önerilen süre boyunca uygulayın.

Ne Zaman Dermatoloji Uzmanına Başvurulmalı?

Ağız çevresinde sürekli tekrarlayan kızarıklık, küçük kabarıklıklar veya yanma hissi varsa dermatolojik değerlendirme önerilir.

Özellikle kortizonlu krem kullanıldığında geçici olarak düzelen, bırakıldığında yeniden kötüleşen döküntülerde perioral dermatit düşünülmelidir.

Göz çevresi tutulumu ile birlikte göz ağrısı, görme değişikliği veya belirgin göz kızarıklığı varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Dermatolojik Değerlendirme ve Tedavi

Uzm. Dr. Armin Müştak Dermatoloji Muayenehanesi'nde perioral dermatit şüphesi bulunan hastalar dermatolojik muayeneyle değerlendirilir.

Kullanılan kozmetik ürünler, önceki tedaviler, kortizonlu krem öyküsü ve cilt hassasiyeti dikkate alınarak kişiye özel tedavi ve bakım planı oluşturulur.

Perioral dermatitte başarılı tedavinin önemli bir parçası, gereksiz cilt bakım ürünlerini azaltmak ve uygun ilaç tedavisiyle cildin yeniden dengelenmesini sağlamaktır.