Vitiligo, deriye doğal rengini veren melanosit adlı hücrelerin kaybı sonucunda ciltte beyaz lekelerin oluşmasıyla karakterize, kronik bir deri hastalığıdır.

Vücudun farklı bölgelerinde görülebilen bu lekeler zaman içerisinde büyüyebilir, yeni alanlarda ortaya çıkabilir veya uzun süre değişmeden kalabilir.

Vitiligo bulaşıcı değildir. Bir enfeksiyon hastalığı olmadığı gibi kişiden kişiye temasla geçmez.

Günümüzde vitiligonun oluşum mekanizmaları daha iyi anlaşılmış ve tedavisinde yeni seçenekler geliştirilmiştir. Erken dermatolojik değerlendirme, hastalığın aktivitesinin belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması açısından önemlidir.

Vitiligo Neden Oluşur?

Vitiligonun gelişiminde bağışıklık sisteminin melanositlere karşı oluşturduğu yanıt önemli rol oynar.

Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlık, bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar ve oksidatif stres gibi çeşitli faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir.

Bazı hastalarda deri travmaları, sürtünme veya güneş yanığı sonrasında yeni beyaz lekeler oluşabilir. Bu durum Koebner fenomeni olarak adlandırılır.

Vitiligo yalnızca psikolojik stres nedeniyle ortaya çıkan bir hastalık değildir. Bununla birlikte stres, bazı hastalarda hastalığın seyrini etkileyebilir.

Vitiligo Belirtileri Nelerdir?

Vitiligonun en belirgin bulgusu, çevresindeki deriden daha açık renkli veya tamamen beyaz görünen lekelerdir.

Bu lekeler özellikle şu bölgelerde görülebilir:

• Yüz, göz çevresi ve dudak çevresi

• Eller ve parmaklar

• Dirsekler ve dizler

• Koltuk altları ve kasıklar

• Genital bölge

• Gövde ve diğer deri alanları

Bazen etkilenen bölgelerdeki kıllar da beyazlaşabilir.

Vitiligo lekeleri çoğunlukla ağrıya veya kaşıntıya neden olmaz. Ancak görünür bölgelerdeki renk değişiklikleri kişinin yaşam kalitesini ve psikolojik durumunu etkileyebilir.

Vitiligo Nasıl Teşhis Edilir?

Vitiligo tanısı çoğunlukla dermatolojik muayene ile konulur.

Gerektiğinde Wood lambası kullanılarak depigmente alanlar daha belirgin hale getirilebilir. Bu inceleme, özellikle açık tenli kişilerde ve erken dönem lezyonlarda yararlı olabilir.

Muayene sırasında hastalığın yaygınlığı, lekelerin yerleşimi, yeni lezyonların oluşup oluşmadığı ve ilerleme hızı değerlendirilir.

Vitiligo bazı otoimmün hastalıklarla, özellikle otoimmün tiroid hastalıklarıyla birlikte görülebilir. Bu nedenle hastanın öyküsüne ve klinik bulgularına göre ek tetkikler planlanabilir.

Vitiligo Tedavi Edilebilir mi?

Evet. Vitiligoda uygun tedavilerle hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak ve bazı bölgelerde kaybolan deri renginin yeniden oluşmasını sağlamak mümkündür.

Bununla birlikte tedaviye yanıt her hastada aynı değildir.

Hastalığın tipi, süresi, aktivitesi, lezyonların bulunduğu bölge ve kıl köklerindeki pigment hücrelerinin durumu tedavi sonucunu etkileyebilir.

Özellikle yüz ve boyun bölgesindeki lezyonlar tedaviye daha iyi yanıt verebilirken parmak uçları, eller ve ayaklardaki lezyonlarda renk geri dönüşü daha güç olabilir.

Vitiligoda Kullanılan Tedavi Yöntemleri

1. Topikal tedaviler

Sınırlı vitiligo alanlarında uygun hastalarda kortikosteroid içeren kremler veya takrolimus gibi kalsinörin inhibitörleri kullanılabilir.

Tedavi seçimi lezyonun bulunduğu bölgeye, hastanın yaşına ve klinik özelliklerine göre yapılır.

2. Dar Bant UVB Fototerapisi

Dar bant UVB (NB-UVB), vitiligoda uzun yıllardır kullanılan, etkinliği bilimsel çalışmalarla desteklenen ışık tedavilerinden biridir.

Özellikle yaygın vitiligoda tercih edilebilir. Tedavi genellikle haftada birkaç seans şeklinde uygulanır ve belirgin yanıtın ortaya çıkması aylar sürebilir.

3. Hedefe Yönelik Fototerapi

308 nm excimer lazer veya lamba sistemleri, sınırlı vitiligo lezyonlarında kullanılabilen hedeflenmiş ışık tedavileridir.

Bu yöntemlerde ışık doğrudan etkilenen deri bölgelerine uygulanır.

4. Yeni Nesil Hedefe Yönelik Tedaviler

Vitiligonun bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalarının daha iyi anlaşılması, yeni ilaçların geliştirilmesini sağlamıştır.

Bunlardan biri olan ruxolitinib %1,5 krem, JAK inhibitörü grubunda yer alır. Belirli nonsegmental vitiligo hastalarında repigmentasyon sağlayabildiği klinik çalışmalarda gösterilmiştir.

Bu tedavinin uygunluğu, güvenliği ve ülkemizdeki erişim koşulları hekim tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.

5. Cerrahi Tedaviler

Uzun süredir ilerleme göstermeyen, sınırlı ve diğer tedavilere dirençli bazı vitiligo lezyonlarında pigment hücrelerinin nakline dayanan cerrahi yöntemler düşünülebilir.

Bu yöntemler her hasta için uygun değildir.

Vitiligo Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Vitiligo tedavisi sabır ve düzenli takip gerektirir.

Pigment oluşumu yavaş geliştiğinden tedavi yanıtı genellikle haftalar içerisinde değil, aylar içerisinde değerlendirilir.

Bazı hastalarda birkaç ay içerisinde renk geri dönüşü gözlenebilirken diğer hastalarda daha uzun tedavi süreçleri gerekebilir.

Tedavi sonrasında yeniden beyaz lekeler ortaya çıkabileceği için gerektiğinde koruyucu tedavi ve düzenli dermatolojik takip planlanır.

Vitiligo Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Vitiligo bulunan bölgelerde pigment azlığı nedeniyle güneş ışınlarına karşı doğal korunma azalır.

Bu nedenle uygun güneş koruyucu kullanılması, güneş yanığından kaçınılması ve cildin travmalardan korunması önemlidir.

Hastaların kendi kendine yüksek doz ultraviyole ışık uygulaması veya solaryum kullanması önerilmez.

Vitiligoyu ortadan kaldırdığı kanıtlanmış özel bir beslenme programı ya da vitamin takviyesi bulunmamaktadır. Eksiklik saptanmadıkça gelişigüzel takviye kullanılması uygun değildir.

Dermatolojik Değerlendirme ve Takip

Vitiligo tedavisinde yalnızca beyaz lekelerin görünümü değil, hastalığın aktif olup olmadığı, yeni lezyonların gelişimi ve hastanın yaşam kalitesi de değerlendirilmelidir.

Uzm. Dr. Armin Müştak Dermatoloji Muayenehanesi'nde vitiligo hastaları dermatolojik muayene ile değerlendirilir; hastalığın tipi, yaygınlığı ve aktivitesine göre uygun tedavi ve takip seçenekleri ele alınır.

Vitiligoda erken değerlendirme, düzenli takip ve kişiye özel tedavi planlaması önemlidir.